Światowy Dzień Wzroku

Czy na pewno widzimy tak dobrze, jak nam się wydaje?

Ból głowy pod koniec dnia. Mrużenie oczu podczas prowadzenia samochodu. Odsuwanie telefonu coraz dalej od twarzy. Litery, które wieczorem zaczynają się lekko rozmazywać. Zmęczone i suche oczy po kilku godzinach przed monitorem.

Nie zawsze pierwszym sygnałem problemów ze wzrokiem jest po prostu „gorzej widzę”. Czasem organizm daje znacznie mniej oczywiste wskazówki.

8 października przypada Światowy Dzień Wzroku (World Sight Day). W 2026 roku obchodzony jest pod hasłem międzynarodowej kampanii #LoveYourEyes, a jednym z jej głównych tematów jest znaczenie wzroku w codziennym życiu człowieka. To również okazja, by przyjrzeć się kilku liczbom. A te pokazują, że problemy ze wzrokiem są znacznie powszechniejsze, niż mogłoby się wydawać.

Według aktualnych danych Światowej Organizacji Zdrowia co najmniej 2,2 miliarda ludzi na świecie żyje z zaburzeniem widzenia do bliży lub dali. W przypadku co najmniej 1 miliarda osób problemowi można było zapobiec albo nadal nie został on odpowiednio skorygowany lub leczony. WHO wskazuje jednocześnie, że nieskorygowane wady refrakcji należą –⁠ obok zaćmy –⁠ do najważniejszych przyczyn zaburzeń widzenia na świecie. Ponad 800 milionów osób ma natomiast zaburzenia widzenia z bliska związane z prezbiopią, czyli naturalną, postępującą wraz z wiekiem utratą zdolności oka do ostrego widzenia z niewielkiej odległości.

Jest jeszcze jedna ciekawa statystyka: WHO podaje, że jeśli człowiek żyje odpowiednio długo, praktycznie każdy z nas doświadczy w ciągu życia co najmniej jednego problemu dotyczącego oczu.

Wzrok nie jest więc wyłącznie problemem osób noszących okulary. Jest elementem zdrowia, który zmienia się wraz z wiekiem, stylem życia oraz stanem całego organizmu.

Czy dobra ostrość widzenia oznacza zdrowe oczy?

„Ale przecież widzę dobrze…” To jedno z najczęstszych przekonań dotyczących wzroku.

Dobra ostrość widzenia w codziennych sytuacjach nie oznacza automatycznie braku problemów okulistycznych. Niektóre choroby oczu mogą przez długi czas rozwijać się bez charakterystycznych objawów. Dotyczy to między innymi jaskry, która może prowadzić do stopniowego uszkodzenia nerwu wzrokowego. Problemy ze wzrokiem mogą być również związane z zaćmą, chorobami siatkówki czy zmianami występującymi w przebiegu cukrzycy. Z kolei nieskorygowana wada refrakcji może dawać znacznie bardziej subtelne objawy niż wyraźne zamazanie obrazu.

Po czym poznać, że wzrok wymaga sprawdzenia?

Sygnałem może być nie tylko pogorszenie ostrości widzenia. Wśród objawów pojawiają się m.in.:

mrużenie oczu podczas patrzenia w dal,
odsuwanie lub przybliżanie tekstu,
częste bóle głowy, szczególnie po pracy wzrokowej,
szybkie zmęczenie oczu podczas czytania,
pieczenie, szczypanie lub uczucie „piasku pod powiekami”,
okresowe zamazywanie obrazu,
trudność z przestawieniem wzroku z bliży na dal i odwrotnie,
pogorszenie widzenia po zmroku,
podwójne widzenie,
zwiększona wrażliwość na światło.

Nie każdy z tych objawów oznacza chorobę oczu. Mogą jednak stanowić informację, którą warto uwzględnić podczas oceny wzroku.

Czym różnią się krótkowzroczność, nadwzroczność i astygmatyzm?

Krótkowzroczność powoduje przede wszystkim problemy z wyraźnym widzeniem przedmiotów znajdujących się w większej odległości. Obraz powstaje przed siatkówką zamiast bezpośrednio na niej.
Nadwzroczność związana jest z sytuacją, w której układ optyczny oka skupiałby obraz za siatkówką. Szczególnie u młodych osób oko może przez pewien czas kompensować wadę dzięki akomodacji, dlatego nadwzroczność nie zawsze od razu oznacza oczywiste niewyraźne widzenie.
Astygmatyzm wiąże się natomiast z nieregularnym załamywaniem światła w oku. Obraz może być nieostry lub zniekształcony zarówno z bliska, jak i z daleka.

Jest jeszcze prezbiopia, nazywana potocznie starczowzrocznością. Nie jest klasyczną wadą refrakcji, lecz naturalnym procesem związanym z wiekiem. Soczewka oka stopniowo traci elastyczność i coraz trudniej ustawić ostrość na bliskich przedmiotach. Stąd charakterystyczny moment, kiedy tekst w telefonie zaczyna wyglądać lepiej… po odsunięciu telefonu trochę dalej.

Czy komputer i telefon naprawdę „psują wzrok”?

To jedno z najczęściej zadawanych pytań. Wielogodzinna praca przed ekranem może powodować cyfrowe zmęczenie wzroku. Typowe są pieczenie, suchość, uczucie ciężkich oczu, przejściowe zamazanie obrazu czy bóle głowy. Nie oznacza to jednak, że samo patrzenie w monitor powoduje trwałe uszkodzenie oka. American Academy of Ophthalmology zwraca uwagę, że nie wykazano, aby niewielka ilość światła niebieskiego emitowanego przez ekrany komputerów powodowała choroby oczu. Problemem podczas długiej pracy przy ekranie jest między innymi długotrwałe skupienie wzroku na niewielkiej odległości oraz rzadsze mruganie, które sprzyja wysychaniu powierzchni oka.

W przypadku dzieci temat jest nieco inny. WHO wskazuje, że większa ilość czasu spędzanego na zewnątrz i ograniczenie długotrwałej pracy wzrokowej z bliska mogą opóźniać pojawienie się krótkowzroczności. Objawy krótkowzroczności u dzieci i metody kontroli jej progresji opisuje wpis: Krótkowzroczność u dzieci.

Fakty i mity o wzroku

„Jeśli dobrze widzę, badanie wzroku niczego nie wniesie”
MIT. Ostrość wzroku jest tylko jednym z elementów oceny narządu wzroku. Niektóre choroby oczu przez długi czas mogą nie powodować zauważalnego pogorszenia widzenia.

„Czytanie przy słabym świetle niszczy oczy”
MIT. Może powodować większy wysiłek wzrokowy i dyskomfort, ale samo w sobie nie oznacza trwałego uszkodzenia wzroku.

„Od noszenia okularów oczy się rozleniwiają”
MIT. Prawidłowo dobrane okulary korygują sposób, w jaki światło jest ogniskowane w oku. Nie powodują „uzależnienia” oka od korekcji.

„Ekrany emitują niebieskie światło, które niszczy oczy”
To zbyt duże uproszczenie. Według American Academy of Ophthalmology nie ma dowodów, że ilość światła niebieskiego pochodzącego z ekranów komputerów powoduje uszkodzenie oczu. Długie korzystanie z urządzeń może natomiast powodować cyfrowe zmęczenie wzroku.

„Problemy ze wzrokiem dotyczą przede wszystkim osób starszych”
MIT. Wady refrakcji występują również u dzieci i młodych dorosłych. Z wiekiem rośnie natomiast znaczenie takich problemów jak prezbiopia, zaćma, jaskra czy zwyrodnienie plamki związane z wiekiem.

Najczęstsze pytania dotyczące badania wzroku

Czym różni się badanie optometryczne od konsultacji okulistycznej?

Optometrysta zajmuje się przede wszystkim oceną funkcji wzrokowych, pomiarem wady refrakcji oraz doborem odpowiedniej korekcji okularowej lub soczewek kontaktowych.

Okulista jest lekarzem i zajmuje się diagnostyką oraz leczeniem chorób narządu wzroku.

W zależności od objawów i celu wizyty potrzebne może być badanie optometryczne, konsultacja okulistyczna lub oba rodzaje oceny.

Czy komputerowe badanie wzroku wystarczy do dobrania okularów?

Autorefraktometr, potocznie określany jako urządzenie do „komputerowego badania wzroku”, wykonuje obiektywny pomiar refrakcji. Wynik jest ważnym punktem wyjścia, ale dobór korekcji uwzględnia również badanie subiektywne, czyli ocenę tego, przy jakiej korekcji pacjent rzeczywiście widzi najlepiej i komfortowo.

Czy badanie ostrości wzroku wykryje chorobę oka?

Nie. Badanie ostrości wzroku nie jest tym samym co pełne badanie okulistyczne. Może wskazać, że widzenie wymaga dalszej oceny lub korekcji, ale nie zastępuje diagnostyki okulistycznej. To ważne rozróżnienie szczególnie wtedy, gdy występują niepokojące objawy lub czynniki ryzyka chorób oczu.

Czy wada wzroku może zmieniać się z wiekiem?

Tak. Krótkowzroczność często rozwija się w dzieciństwie i okresie dorastania. Z kolei około wieku średniego pojawia się stopniowo prezbiopia, czyli pogorszenie zdolności ostrego widzenia z bliska. Zmiana dotychczasowej korekcji nie zawsze oznacza jednak wyłącznie naturalny proces związany z wiekiem. Dlatego znaczenie ma również charakter i tempo zmian.

Czy częste bóle głowy mogą mieć związek ze wzrokiem?

Mogą, szczególnie jeśli występują podczas czytania, pracy przy komputerze lub innych czynności wymagających intensywnej pracy wzrokowej. Ból głowy ma jednak wiele możliwych przyczyn, dlatego nie powinien być automatycznie przypisywany wadzie wzroku.

Kiedy objawy ze strony oczu wymagają pilnej konsultacji?

Nagłe pogorszenie lub utrata widzenia, pojawienie się błysków światła, nagły wysyp licznych „mętów”, wrażenie zasłony lub kurtyny przed okiem, silny ból oka czy uraz oka wymagają pilnej oceny medycznej. To inna sytuacja niż stopniowa zmiana ostrości wzroku i nie powinna być traktowana jako problem wymagający jedynie doboru nowych okularów.

Wzrok zmienia się razem z nami

Oczy wykonują ogromną pracę od pierwszych chwil po przebudzeniu. Czytamy, prowadzimy samochód, patrzymy na telefon, komputer, znaki drogowe, twarze innych ludzi. Przenosimy wzrok z kilku centymetrów na wiele metrów i robimy to tysiące razy każdego dnia.

Jednocześnie do części zmian zachodzących w widzeniu można się stopniowo przyzwyczaić. To, co jeszcze kilka lat wcześniej wydawałoby się niewyraźnym obrazem, z czasem może zacząć być traktowane jako „normalne widzenie”.

Światowy Dzień Wzroku przypomina więc przede wszystkim o skali zjawiska: co najmniej 2,2 miliarda ludzi na świecie żyje z zaburzeniami widzenia, a według WHO w przypadku co najmniej miliarda z nich problemowi można było zapobiec lub nadal pozostaje on bez odpowiedniego zaopatrzenia.

Wzrok jest jednym z tych elementów zdrowia, którego znaczenie najczęściej zauważamy dopiero wtedy, gdy zaczyna się zmieniać.

Konsultacje okulistyczne w Centrum Medycznym Salus prowadzi Poradnia okulistyczna w Kłodzku. Rejestracja telefoniczna: 74 640 44 44

Badania ostrości wzroku i dobór korekcji okularowej wykonywane są w Salonie Optycznym okulary.expert przy ul. Zawiszy Czarnego 2 w Kłodzku, tel. 575 926 143

Światowy Dzień Wzroku w Kłodzku: w czwartek, 8 października 2026 roku, w salonie okulary.expert wykonywane będą badania ostrości wzroku; dodatkowe terminy dostępne są również w sobotę, 10 października. Rejestracja osobista lub telefoniczna: 575 926 143, 74 640 44 44. Badanie jest bezpłatne przy zakupie kompletnej pary okularów.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.

Światowy Dzień Wzroku