Kiedy do alergologa?
Katar, kichanie, łzawienie oczu czy kaszel, które pojawiają się co roku mniej więcej w tym samym czasie, nie zawsze oznaczają kolejną infekcję. Powtarzalność objawów może wskazywać na alergię sezonową.
Jesień, kiedy stężenie wielu pyłków roślin wyraźnie spada, jest dobrym momentem na podsumowanie minionego sezonu, diagnostykę i – jeśli istnieją wskazania – zaplanowanie leczenia przed kolejnym okresem pylenia.
Ma to szczególne znaczenie u osób, u których rozważana jest immunoterapia alergenowa, czyli odczulanie. W przypadku części alergenów sezonowych leczenie rozpoczyna się z odpowiednim wyprzedzeniem przed okresem pylenia.
Kiedy objawy mogą wskazywać na alergię?
Alergia sezonowa jest związana z reakcją układu odpornościowego na alergeny występujące w określonych porach roku – przede wszystkim pyłki drzew, traw i chwastów.
Typowe objawy to:
- wodnisty katar,
- napadowe kichanie,
- zatkanie nosa,
- świąd nosa i podniebienia,
- łzawienie, pieczenie, świąd i zaczerwienienie oczu,
- spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła,
- kaszel,
- świszczący oddech,
- uczucie duszności,
- zaburzenia snu,
- zmęczenie i problemy z koncentracją.
W diagnostyce istotna jest powtarzalność objawów. Jeśli podobne dolegliwości pojawiają się co roku w zbliżonych miesiącach, jest to ważna informacja dla alergologa.
Alergia czy przeziębienie – jak je odróżnić?
Objawy alergii i infekcji mogą być podobne. W alergicznym nieżycie nosa częste są napadowe kichanie, wodnista wydzielina oraz świąd nosa i oczu. Dolegliwości mogą trwać przez wiele tygodni i nasilać się np. podczas spaceru, pobytu na łące lub w okresie wysokiego stężenia określonych pyłków.
Infekcji wirusowej częściej towarzyszą ból gardła, pogorszenie samopoczucia, bóle mięśni lub gorączka.
Sama obserwacja objawów nie zawsze pozwala jednak jednoznacznie określić ich przyczynę.
Kiedy do alergologa?
Konsultacja alergologiczna może być elementem diagnostyki między innymi wtedy, gdy:
- katar i kichanie regularnie powracają w określonej porze roku,
- sezonowo pojawia się świąd i łzawienie oczu,
- dolegliwości utrzymują się przez wiele tygodni,
- objawy występują po kontakcie ze zwierzęciem, kurzem, określonym pokarmem lub inną substancją,
- pojawiają się nawracające pokrzywki lub zmiany skórne,
- występują kaszel, świszczący oddech albo duszność,
- objawy zaburzają sen lub codzienne funkcjonowanie,
- dotychczas stosowane leczenie nie zapewnia odpowiedniej kontroli dolegliwości,
- istnieje podejrzenie alergii pokarmowej, polekowej albo alergii na jad owadów,
- rozważana jest immunoterapia alergenowa.
Alergia i astma – kiedy kaszel ma znaczenie?
Alergiczny nieżyt nosa i astma mogą współistnieć. Dlatego nawracającego kaszlu, świszczącego oddechu, uczucia ucisku w klatce piersiowej lub duszności nie należy traktować wyłącznie jako objawów silniejszej alergii.
Jeśli takie dolegliwości pojawiają się sezonowo, podczas wysiłku albo po kontakcie z określonym alergenem, jest to ważna informacja podczas diagnostyki.
Ocena kontroli astmy ma również znaczenie przed rozpoczęciem immunoterapii alergenowej – niekontrolowana astma jest istotnym przeciwwskazaniem do rozpoczynania takiego leczenia.
Dlaczego alergia może powodować zmęczenie i problemy z koncentracją?
Alergia nie ogranicza się do kataru i kichania. Przewlekła niedrożność nosa może utrudniać oddychanie podczas snu, powodować wybudzenia i pogarszać jego jakość. W ciągu dnia mogą pojawiać się zmęczenie, senność oraz trudności z koncentracją.
Znaczenie mogą mieć również przyjmowane leki – niektóre preparaty przeciwhistaminowe mogą powodować senność.
Dlaczego jesień jest dobrym momentem na diagnostykę alergii sezonowej?
Po zakończeniu głównego sezonu pylenia można przeanalizować przebieg objawów z poprzednich miesięcy i porównać go z okresami ekspozycji na poszczególne alergeny.
Alergolog może zapytać m.in.:
- kiedy rozpoczęły się objawy,
- w których miesiącach były najbardziej nasilone,
- czy występowały głównie na zewnątrz czy również w domu,
- czy zmniejszały się podczas wyjazdu w inne miejsce,
- czy towarzyszył im kaszel, świsty lub duszność,
- jakie leki były stosowane i jaki był ich efekt,
- czy podobne objawy występowały w poprzednich latach,
- czy w rodzinie występują choroby alergiczne lub astma.
Tak zebrany wywiad pomaga ustalić zakres dalszej diagnostyki.
Jak diagnozuje się alergię?
Podstawą jest dokładny wywiad lekarski. W zależności od objawów alergolog może następnie dobrać odpowiednie badania.
Punktowe testy skórne
Na skórę nanoszone są wybrane alergeny, a następnie oceniana jest miejscowa reakcja organizmu.
Swoiste IgE we krwi
Badanie umożliwia ocenę obecności przeciwciał IgE skierowanych przeciwko konkretnym alergenom.
Diagnostyka komponentowa
W określonych sytuacjach pozwala dokładniej ustalić, na które cząsteczki danego alergenu reaguje układ odpornościowy. Może być pomocna m.in. przy analizie reakcji krzyżowych i kwalifikacji do immunoterapii.
Badania układu oddechowego
Jeśli występują kaszel, duszność lub świszczący oddech, diagnostyka może zostać uzupełniona o badania czynnościowe układu oddechowego, np. spirometrię.
Czy dodatni test alergiczny zawsze oznacza chorobę?
To ważne rozróżnienie. Dodatni wynik testu może wskazywać na uczulenie, czyli obecność swoistych IgE wobec określonego alergenu.
Alergia kliniczna oznacza natomiast, że kontakt z tym alergenem rzeczywiście wywołuje charakterystyczne objawy. Dlatego wyniki testów interpretuje się łącznie z historią dolegliwości i obrazem klinicznym.
Co pyli w Polsce i kiedy pojawiają się objawy?
Terminy pylenia różnią się w zależności od pogody, regionu kraju i konkretnego sezonu.
Pierwsze pyłki drzew mogą pojawiać się już pod koniec zimy. W kolejnych miesiącach znaczenie mają m.in. leszczyna, olcha i brzoza. Późną wiosną i latem rozpoczyna się okres intensywnego pylenia traw, natomiast w drugiej części lata i na początku jesieni większe znaczenie mogą mieć chwasty, m.in. bylica.
Dlatego informacja o alergii na pyłki nie określa jeszcze, kiedy można spodziewać się dolegliwości. Znaczenie ma konkretny alergen.
Czy jesień oznacza koniec alergii?
Nie wszystkie alergie są sezonowe. Objawy mogą być związane również z alergenami obecnymi przez cały rok, takimi jak:
- roztocze kurzu domowego,
- alergeny zwierząt,
- niektóre pleśnie.
Jesienią i zimą więcej czasu spędzamy w zamkniętych pomieszczeniach, rozpoczyna się również okres grzewczy. U części osób właśnie wtedy bardziej odczuwalne stają się dolegliwości związane z alergenami wewnątrzdomowymi.
Odczulanie – na czym polega immunoterapia alergenowa?
Immunoterapia alergenowa, potocznie nazywana odczulaniem, polega na podawaniu odpowiednio dobranych dawek określonego alergenu w celu modyfikowania odpowiedzi układu odpornościowego. W odróżnieniu od leczenia wyłącznie objawowego immunoterapia wpływa na mechanizm choroby alergicznej.
Stosowane są przede wszystkim dwie metody:
SCIT – immunoterapia podskórna
Alergen podawany jest w postaci iniekcji według określonego schematu.
SLIT – immunoterapia podjęzykowa
Preparat zawierający alergen przyjmowany jest pod język zgodnie z ustalonym schematem.
Dobór metody zależy m.in. od rodzaju alergii, dostępnego preparatu, wieku pacjenta, chorób współistniejących i indywidualnej sytuacji klinicznej.
Kiedy rozpoczyna się odczulanie?
Nie istnieje jedna pora roku odpowiednia do rozpoczęcia immunoterapii u wszystkich pacjentów.
W przypadku alergenów sezonowych część schematów leczenia rozpoczyna się z odpowiednim wyprzedzeniem przed spodziewanym sezonem pylenia. Dokładny termin zależy od alergenu, preparatu i zastosowanej metody. Dlatego jesień może być dobrym okresem na przeprowadzenie lub uzupełnienie diagnostyki i ocenę, czy istnieją wskazania do immunoterapii.
Kto może być kwalifikowany do odczulania?
Sam dodatni wynik testu alergicznego nie oznacza automatycznie wskazania do immunoterapii. Pod uwagę bierze się między innymi:
- potwierdzenie alergii IgE-zależnej,
- zgodność wyników badań z występującymi objawami,
- rodzaj alergenu,
- charakter i nasilenie dolegliwości,
- skuteczność dotychczasowego leczenia,
- choroby współistniejące,
- możliwość systematycznego prowadzenia terapii.
Decyzja o zastosowaniu immunoterapii wymaga indywidualnej kwalifikacji lekarskiej.
Jak długo trwa odczulanie?
Immunoterapia jest leczeniem długoterminowym. W zależności od wskazania, preparatu i zastosowanego schematu zazwyczaj trwa kilka lat – często około 3–5 lat. Nie jest więc metodą doraźnego leczenia objawów występujących podczas aktualnego sezonu pylenia.
Jak przygotować się do wizyty u alergologa?
Podczas konsultacji przydatne będą:
- wcześniejsze wyniki badań alergologicznych,
- dokumentacja dotycząca astmy i innych chorób układu oddechowego,
- lista przyjmowanych leków,
- informacje o wcześniejszych reakcjach alergicznych,
- orientacyjne miesiące pojawiania się dolegliwości.
Pomocny może być również prosty dzienniczek objawów alergii. Można zapisać w nim, kiedy występowały katar, kichanie, objawy oczne, kaszel lub duszność oraz w jakich sytuacjach były najbardziej nasilone.
Najczęściej zadawane pytania o alergię i odczulanie
Czy jesień jest dobrym okresem na diagnostykę alergii sezonowej?
Tak, może być odpowiednim okresem na analizę objawów z zakończonego sezonu oraz zaplanowanie diagnostyki i dalszego postępowania przed kolejnym okresem pylenia.
Czy testy alergiczne można wykonywać jesienią i zimą?
Wiele badań można wykonywać poza sezonem pylenia. Termin i rodzaj badania zależą jednak od sytuacji klinicznej i stosowanych leków. Niektóre leki przeciwhistaminowe mogą wpływać na wyniki testów skórnych.
Czy przed pierwszą wizytą trzeba zrobić panel alergiczny?
Nie. Zakres potrzebnych badań może zostać ustalony po zebraniu wywiadu. Pozwala to dobrać diagnostykę do rodzaju objawów.
Czy dodatni test oznacza alergię?
Nie zawsze. Może świadczyć o uczuleniu na określony alergen. Lekarz ocenia również, czy kontakt z nim odpowiada występującym objawom.
Czy można rozpocząć odczulanie jesienią?
W przypadku części alergii i schematów immunoterapii – tak. Termin rozpoczęcia zależy jednak od konkretnego alergenu, preparatu oraz sposobu prowadzenia terapii.
Czy odczulanie całkowicie usuwa alergię?
Celem immunoterapii jest zmniejszenie wrażliwości organizmu na określony alergen, nasilenia objawów i zapotrzebowania na leczenie objawowe. Efekty mogą różnić się pomiędzy pacjentami.
Czy można odczulać się na kilka alergenów?
Zależy to od tego, które alergeny rzeczywiście odpowiadają za objawy oraz jakie preparaty mogą zostać zastosowane. Kilka dodatnich wyników testów nie oznacza automatycznie konieczności immunoterapii na wszystkie wykazane alergeny.
Czy alergia może pojawić się dopiero u dorosłego?
Tak. Choroba alergiczna może ujawnić się również w wieku dorosłym, nawet jeśli wcześniej podobne objawy nie występowały.
Czy alergia może powodować kaszel?
Tak. Kaszel może towarzyszyć alergicznemu nieżytowi nosa, spływaniu wydzieliny po tylnej ścianie gardła oraz astmie. Szczególnie istotne jest jego współwystępowanie ze świstami lub dusznością.
Czy można mieć alergię bez kataru?
Tak. U części osób dominują objawy oczne, skórne lub ze strony dolnych dróg oddechowych.
Czy brak objawów jesienią oznacza, że alergia minęła?
Nie. W alergii sezonowej dolegliwości mogą ustąpić po zakończeniu ekspozycji na określony pyłek i pojawić się ponownie w kolejnym sezonie.
Czy alergia i astma mogą występować jednocześnie?
Tak. Alergiczny nieżyt nosa i astma często współistnieją. Informacje o kaszlu, świstach, duszności czy uczuciu ucisku w klatce piersiowej są dlatego istotną częścią wywiadu alergologicznego.
Czy alergia może nasilać się z roku na rok?
Przebieg choroby alergicznej może zmieniać się w czasie. Na nasilenie objawów wpływają m.in. poziom ekspozycji na alergen, przebieg konkretnego sezonu pylenia, inne choroby oraz indywidualna reakcja organizmu.
Czy alergia może powodować ciągłe zatkanie nosa?
Tak. Niedrożność nosa jest jednym z objawów alergicznego nieżytu nosa. Jeśli utrzymuje się przewlekle, wymaga jednak różnicowania również z innymi przyczynami laryngologicznymi.
Poradnia alergologiczna CM Salus
W poradniach Centrum Medycznego Salus prowadzone są konsultacje dotyczące diagnostyki i leczenia chorób alergicznych.
Konsultacja może obejmować ocenę występujących objawów, analizę wcześniejszej dokumentacji medycznej, określenie zakresu potrzebnej diagnostyki oraz ustalenie dalszego postępowania. W odpowiednich przypadkach lekarz może również ocenić wskazania do immunoterapii alergenowej. Zakres świadczeń opisany jest na stronie poradni alergologicznej.
W przypadku alergii sezonowej okres jesienno-zimowy pozwala przeanalizować zakończony sezon i – jeśli istnieją wskazania – zaplanować postępowanie przed kolejnym okresem pylenia.
Poradnia alergologiczna – Ząbkowice Śląskie
Rejestracja online: LekarzeBezKolejki
Poradnia alergologiczna – Kłodzko
Rejestracja online: LekarzeBezKolejki
Poradnia alergologiczna – Duszniki-Zdrój
Rejestracja online: LekarzeBezKolejki
Rejestracja telefoniczna: 74 640 44 44
Aktualna lista specjalistów przyjmujących w poradniach CM Salus znajduje się na stronie Lekarze.
Objawy oczne alergii opisaliśmy również we wpisie Sezon alergiczny a zdrowie oczu.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Zakres diagnostyki oraz sposób leczenia alergii ustala lekarz indywidualnie na podstawie objawów, badania i wyników odpowiednio dobranych badań.
Leave a reply